Accepteer cookies om deze inhoud in te laden.

Sessies- onder voorbehoud - tijdens de conferentie Disclosing Futures - Rethinking Heritage. Op beide dagen zijn er twee blokken met vijf of zes parallelsessies, waaruit je er één kunt kiezen. Elke sessie vindt maar één keer plaats, het is dus niet mogelijk alle sessies te volgen. Tussendoor kun je een kijkje achter de schermen nemen tijdens een Walk & Talk. Kijk op de conferentiepagina voor praktische informatie en kaartverkoop.

Woensdag 2 november

10.00 - 11.00 Opening (Auditorium) Sprekers: Aric Chen (HNI), Behrang Mousavi (HNI), Gunay Uslu (staatssecretaris Cultuur en Media).

Architectuur Dichterbij is een zesjarig erfgoedprogramma, gefinancierd door het Ministerie van OCW. Het Nieuwe Instituut is aanjager van innovatie in erfgoed in de breedste zin van het woord. Architectuur Dichterbij bevordert visievorming op dit gebied, door theorie te verbinden met de praktijk. In de eerste drie jaar van het programma (2019-2022) was de blik met name gericht op de eigen collectie, om in de tweede helft (2022-2024) de verbinding met buiten te maken. Tijdens Disclosing Futures – Rethinking Heritage worden de eerste resultaten van Architectuur Dichterbij gedeeld. De conferentie dient als podium om met elkaar in dialoog te gaan, elkaar te bevragen, kennis dichterbij te brengen en te reflecteren op de veranderende erfgoedtaak. Om zo onze horizon te verruimen en een sprong naar de toekomst te maken zonder verleden en heden uit het oog te verliezen. 



11.10 - 12.10 Modern Photography, i.s.m. SBMK (Room 1) Ariënne Boelens en Kayleigh Kunst-van der Gulik (SBMK), Kelly James (HNI)

Door hun gevoeligheid voor omgevingsfactoren als licht, temperatuur en luchtvochtigheid zijn foto’s kwetsbare objecten in een collectie. Stichting Behoud Moderne Kunst (SBMK) is samen met de UvA, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en zestien collectiebeherende instellingen het project Collectiekennis 2.0/Fotografie gestart, met als doel fotografie duurzaam te conserveren en toegankelijk te houden voor het publiek. Onderdeel is de ontwikkeling van een Fotografie Identificatie Tool, die bestaat uit een digitaal platform met informatie over de meest voorkomende en/of problematische fotografische procedés, dragers en afwerkingen, in combinatie met een fysieke sample set met referentiematerialen. Hiermee kunnen beheerders en restauratoren zelf een groot deel van hun fotografiecollecties identificeren, monitoren en de benodigde conserveringsmaatregelen treffen. In deze sessie besteden we aandacht aan enkele vraagstukken rondom het beheren van fotografische werken in een collectie. Ook kunnen deelnemers de Fotografie Identificatie Tool in de praktijk brengen door objecten uit de collectie van Het Nieuwe Instituut te identificeren.



11.00 - 12.35 Speculative Archiving (Research Centre) Sprekers: Zara Ashad en Vivien Chan (Design Archives in Asia), Fatma Çolakoğlu (SALT), Mariana Lanari (Archival Consciousness) and Aric Chen (HNI).

In deze sessie richten we ons op alternatieve en speculatieve benaderingen van archiveren die ruimte geven aan nieuwe verhalen en andere spelers. We staan stil bij voorbeelden van gemeenschappen die buiten de traditionele structuren om opereren, en op verschillende manieren hun geschiedenis en verhalen vastleggen. Een van de vragen is: Hoe kunnen erfgoedinstellingen reageren op de urgenties van archivering die door deze gemeenschappen naar voren worden gebracht? Ook komen nieuwe vormen van samenwerking tussen archiefvormers, -beheerders en -gebruikers aan bod, die mede dankzij digitalisering nieuwe archiefinterpretaties mogelijk maken en verhalen aan het licht brengen die tot nu toe door culturele instellingen over het hoofd werden gezien.



11.10 - 12.25 Shedding Light on the Future of Digitisation (Oostkop) Sprekers: Wim Lowet (VAi), Janou Munnik (HNI), Tim van der Post en Tommy Ventevogel (Stadsarchief Rotterdam).

Het digitaliseren van cultureel erfgoed brengt uitdagingen, maar ook nieuwe kennis en inzichten met zich mee. In 2021 heeft Het Nieuwe Instituut een DigiLab ontwikkeld voor de digitalisering van archiefmateriaal uit de Rijkscollectie voor Nederlandse Architectuur en Stedenbouw. HNI, het Vlaams Architectuurinstituut (VAi) en Stadsarchief Rotterdam, wisselen in deze sessie praktijkkennis uit. We richten ons op de mogelijkheden en uitdagingen van het digitaliseren van erfgoed, en verkennen de overeenkomsten en verschillen in werkwijzen en technieken. Daarnaast laten we ons licht schijnen op de toekomst. Wat betekent de voortschrijdende technologie voor opslagcapaciteit, (online) toegankelijkheid en digitale conservering van cultureel erfgoed?



11.10 - 12.35 Collecting Otherwise Re-tooling, Re-thinking Institutional Research (Room 2) Sprekers: Hannah Dawn Henderson, Harriet Morley, Robin Hartanto, Michael Karabinos, Clara Balaguer, Carolina Pinto, Setareh Noorani, Delany Boutkan.

We zoomen in op institutionele kennisinfrastructuren en belichten veranderende perspectieven op taken en verantwoordelijkheden. Hoe kunnen we lagere drempels voor publieke aansluiting vaststellen en sociaal duurzame instellingen ontwikkelen door duurzame innovatie in het erfgoed? We onderzoeken strategieën om gedeeld erfgoed in gemeenschappen opnieuw te bewerken, herdenken, bezoeken en vertellen. We moedigen deelnemers aan ‘tools’ (voorbeelden) mee te nemen uit eigen projecten die (institutionele) archieven en collecties actief regenereren en herplaatsen, bijvoorbeeld door kennis (uit onderzoek) terug te laten vloeien naar gemeenschappen of ruimte te maken voor andere archiefpraktijken. Het benadrukken van decentrering, gedistribueerde netwerken en gemeenschappelijk leren maakt nieuwe inzichten mogelijk. Deze rondetafelsessie vindt plaats in het kader van het lopende project Collecting Otherwise. We introduceren de huidige tools die in ontwikkeling zijn, leggen verbanden tussen de thematische iteraties en de kennisontwikkeling binnen de werkgroep, en introduceren de leden van de werkgroep. 



11.10 - 12.35 Alison's Room I VR & Immersive Environments (6de Verdieping) Sprekers: Dirk van den Heuvel (JBSC/TU Delft), Paula Strunden, Angelika Schnell (Academy of Fine Arts, Vienna)

In twee sessies verkennen we de mogelijkheden van VR en XR voor nieuwe manieren van onderzoek en publieke presentaties van archiefdocumenten. Uitgangspunt is de XR-testinstallatie in de foyer van Het Nieuwe Instituut, Alison’s Room, ontworpen door Paula Strunden als onderdeel van haar werk bij HNI voor het door de EU gefinancierde project Communities of Tacit Knowledge in Architecture (TACK). De installatie omvat een immersieve reconstructie van de werkkamer van de Britse architect Alison Smithson, en het archief van de praktijk van haar en haar echtgenoot Peter. In deze eerste sessie presenteert Paula Strunden haar werk. Ze gaat in gesprek met Dirk van den Heuvel, hoofd Jaap Bakema Study Centre (JBSC) en expert van het werk van de Smithsons, en Angelika Schnell, professor Akademie der bildenden Künste Wien.



11.30 - 12.55 Van Doesburg: Through the Eyes of the Restorer Sprekers: Elisabet Nijhoff Asser en Jurjen Munk (RNA), Wietse Coppes (RKD), Herman van Bergeijk (TU Delft).

De grootschalige restauratie van de collectie Van Doesburg is in oktober 2022 afgerond. Restaurator Elizabet Nijhoff Asser gaat in gesprek met kunsthistorici over de ontdekkingen die tijdens de restauratiewerkzaamheden zijn gedaan. Wat vertellen deze tekeningen over Van Doesburg en zijn werkwijze? Welke keuzes zijn er bij de restauratie gemaakt en welke invloed heeft historisch onderzoek daarop gehad? Kenners kijken vanuit een kunsthistorisch en wetenschappelijk perspectief naar Van Doesburg en zijn tijd. 

13.30 - 14.30 The Quality of Others, i.s.m NDE (Room 1) Sprekers: Thomas van Maaren (Picturae), Wilbert Helmus (NDE), Michelle van Lanschot (Wikimedia Nederland), Sanneke Huisman (LIMA).

De mogelijkheden van Linked Open Data (LOD) zijn van invloed op de rol die erfgoedorganisaties in het digitale domein spelen. Tegelijk ontstaat met het toepassen van LOD een meer circulair cultuurbegrip. In het digitale domein liggen creatie en hergebruik, makers en gebruikers, immers heel dicht bij elkaar. Doordat ook anderen met collectiedata aan de slag gaan, ontstaan waardevolle verrijkingen. Deze sessie gaat over de manieren waarop je als erfgoedorganisatie kunt omgaan met gevraagde en ongevraagde verrijkingen van anderen. Hoe kunnen erfgoedorganisaties inspelen op een meer participatieve en inclusieve cultuurbenadering in het digitale domein? Ervaren experts en eindgebruikers gaan hierover met elkaar en de zaal in gesprek.



13.30 - 14.30 From Visitors to Users (Oostkop). Spreker: Mirjam Verloop.

De redenen om een website over cultureel erfgoed te bezoeken, kunnen in de loop der tijd verschillen. Ook kunnen gebruikers in diverse rollen ander gedrag vertonen. Iemand bezoekt bijvoorbeeld op werkdagen een website over cultureel erfgoed om relevante informatie te vinden ter ondersteuning van zijn onderzoek. Maar kan de website op een ander moment bezoeken om te ontspannen en door spannende verhalen te bladeren. Hoe zouden erfgoedinstellingen bij het ontwerpen van digitale producten rekening kunnen houden met de verschillende gedragsrollen en behoeften van gebruikers?



13.30 - 14.55 Alison's Room II: Expanding Archival Knowledge Through XR Design (Research Centre) Sprekers: Thea Brejzek, Keiichi Matsuda, Paula Strunden, Dirk van den Heuvel (JBSC/TU Delft), Angelika Schnell.

In deze tweede sessie zullen genodigden de vroegere en toekomstige mogelijkheden van reële en virtuele modellen onderzoeken in termen van interdisciplinaire kennisproductie en nieuwe verhalen. Te gast zijn Thea Brejzek, hoogleraar Spatial Theory aan de University of Technology Sydney en auteur van The Model as Performance: Staging Space in Theatre and Architecture, en Keiichi Matsuda, ontwerper, filmmaker en oprichter van Liquid City. Ook de sprekers van de eerste sessie, Paula Strunden, Dirk van den Heuvel en Angelika Schnell, nemen deel aan het gesprek.



13.30 - 14.30 Looking for New Perspectives on Blueprints (Room 2) Sprekers: Caroline Lange, Hetty Berens (HNI), Ellen Smit (HNI).

Deze sessie vindt plaats in de context van Invented from Copies, een onderzoek naar de culturele waarde van analoge architectonische reproducties in de collectie van Het Nieuwe Instituut. Hoewel reproducties als blauw- en witdrukken een omvangrijk deel van de collectie beslaan, vormen ze door de traditionele focus op het ‘artistieke origineel’, zoals fraaie schetsen en perspectieven, een blinde vlek. Dit onderzoek richt zich juist op de culturele waarde van deze reproducties en streeft naar een nieuw waarderingskader van architectuurarchieven. Waarbij het hiërarchische onderscheid tussen hoogwaardig origineel en een minderwaardige kopie wordt vervangen door wederkerige relaties die een nieuw licht werpen op de definitie van het ontwerpproces en de ontwerppraktijk. Om het onderzoek met nieuwe perspectieven te voeden, betrekt Invented from Copies het onderzoek in de hedendaagse artistieke praktijk. This artistic research offers new perspectives on the use and appreciation of blueprints.



13.30 - 14.55 Film: Alvorens verloop (Auditorium). Marit Geluk.

Tijdens de eerste fase van het programma Architectuur Dichterbij maakte filmmaker Marit Geluk Alvorens verloop/Curating Decay, een documentaire over de restauratie en conservering van de collectie Van Doesburg. Vanaf 2019 volgde ze de werkwijze van papierrestauratoren, kleurspecialisten, lichtexperts, tentoonstellingsmakers, programmeurs en beleidsmakers op de voet. Tijdens het restauratieproces moesten voortdurend afwegingen worden gemaakt tussen de houdbaarheid, zichtbaarheid en bruikbaarheid van dit kwetsbare materiaal, in het besef dat verval onvermijdelijk is.



13.30 - 14.55 Film: metrics of a temporary dwelling (Auditorium) Hannah Dawn Henderson. 

metrics of a temporary dwelling ontvouwt zich als een meditatief overzicht van het archiefdepot van Het Nieuwe Instituut. Te midden van de hoeken en gangen van het depot zoeken vier spoken naar eigenaardigheden – sporen van haptische interventies en twijfels in het archiveringsproces, waardoor de anders formele, laconieke uitstraling van de ruimte wordt verbroken. Deze zoektocht naar menselijke aanwezigheid strekt zich uit tot de permanente bewoners van het depot: figuren afgebeeld in archiefmateriaal of aan huis gebonden in dossiers. Er ontstaan reflecties over de functie van het archief als chronische gastheer, diens conceptuele relatie tot architectuur, en rol bij het onderhandelen en vertellen van de Nederlandse koloniale geschiedenis.



13.30 - 14.55 Keeping the Digital (6de Verdieping) Sprekers: Manon Janssens (Zaha Hadid Architects), Damjan Kokalevski (Architecture Museum Munich), Ania Molenda (HNI), Frans Neggers (HNI).

Digitaal gecreëerde archieven brengen een complexe conserveringsvraag met zich mee: Hoe houd je het authentieke informatieobject – zoals een tekening, render, 3D-model of animatie – levend en duurzaam toegankelijk? In deze sessie staan we vooral stil bij de waardering en selectie van dit born-digital materiaal. De snelle en iteratieve aard van digitaal ontwerpen vertaalt zich direct naar het gefragmenteerde en gelaagde karakter van born-digital architectuurarchieven. Het gemak waarmee bestanden kunnen worden vermenigvuldigd en gewijzigd, en de onderlinge afhankelijkheid tussen bestanden en software maakt individuele digitale objecten moeilijk te beoordelen. Zijn analoge benaderingen van waardering en selectie – met nadruk op het authentieke en originele object – nog bruikbaar voor het born-digital archief? Of moeten we op zoek naar nieuwe selectiemethoden? En welke rol kan AI daarbij spelen?



16.30 - 17.30 (Auditorium) Future Roles and Practices of Heritage Institutions and Heritage. Sprekers: Fiona Cameron (Western Sydney University), Laura van Dolron.

Deze sessie is gebaseerd op de argumenten in The Future of Digital Data, Heritage and Curation in a More-Than-Human World (Fiona Cameron, London: Routledge, 2021). Het onderzoekt de toekomstige rollen en praktijken van erfgoedinstellingen, en erfgoed in de context van snelle technologische innovatie. De nadruk ligt op digitaal cultureel erfgoed, dat niet langer uitsluitend kan worden beschouwd als een product van menselijke expressie in digitaal formaat. Menselijk handelen, geassocieerde definities van erfgoed, drijfveren van erfgoedbehoud, het artefact en het authentieke moeten daarom worden herijkt. Concepten en termen voor nieuwe vormen van erfgoed als meer-dan-mens worden naar voren geschoven, en de notie van humanistische en mensgerichte erfgoedpraktijken, de huidige objectgerichte concepten en de conceptuele framing van gebruikers en producenten van historische gegevens als meer/anders-dan-mens worden ter discussie gesteld. De conclusie speculeert over de mogelijke toekomst van archivering als een gedistribueerde praktijk van transformatie, en onderzoekt de nieuwe erfenissen, institutionele rollen en verantwoordelijkheden die zouden kunnen ontstaan. Laura van Dolron zoekt in de sessies van vandaag naar verbindingen, ontwrichting, emotie en kwetsbaarheid. Gedurende de dag giet ze deze in een veelzeggende live column. Uniek en ter plekke geschreven.